Mechelen in beroering

1530

Maria van Hongarije volgt Margareta van Oostenrijk op als landvoogdes van de Nederlanden. Onder haar bewind verhuist het hof definitief naar Brussel. Mechelen is niet langer het politieke centrum van onze gewesten.

1546

ontploffing van de Zandpoort in 1546 naar het schilderij bewaard in de kerk van Sint-Pieter-en-Paul. Stadsarchief Mechelen, Iconografie, C90 (beeldbankmechelen.be)Op 7 augustus slaat tussen 22 en 23 uur de bliksem in op de Zandpoort. Deze doet dienst als kruitmagazijn. Een vreselijke ontploffing is het gevolg: honderden mensen sterven of zijn gewond en honderden gebouwen, vooral van de nabijgelegen Sint-Pietersparochie, liggen in puin. Heel Europa is geschokt door deze ramp. Tot het midden van de 20ste eeuw herdacht de parochie van Sint-Pieter-en-Paul de ramp. Op 7 augustus trok de Processie van Destructie door de straten van de parochie.

Afbeelding: ontploffing van de Zandpoort in 1546 naar het schilderij bewaard in de kerk van Sint-Pieter-en-Paul. Stadsarchief Mechelen, Iconografie, C90 (beeldbankmechelen.be)

1551

zicht op de voorgevel van het artilleriemagazijn, alias het Arsenaal, aan de Adegemstraat. Arnold Frans Van den Eynde (toegeschreven aan). Stadsarchief Mechelen, Verzameling Schoeffer, 365 (beeldbankmechelen.be)Keizer Karel voorziet door een ordonnantie in de oprichting van een centraal militair arsenaal in Mechelen. In dezelfde periode wordt de stad ook de vaste zetel van het artilleriekorps van de (Zuidelijke) Nederlanden. Voor de opleiding van de artillerieofficieren zou in de 18de eeuw ook een militaire academie opgericht worden. Ook op militair vlak vervult Mechelen dus een centrale functie. Dit zal eeuwen zo blijven.

Afbeelding: zicht op de voorgevel van het artilleriemagazijn, alias het Arsenaal, aan de Adegemstraat. Arnold Frans Van den Eynde (toegeschreven aan). Stadsarchief Mechelen, Verzameling Schoeffer, 365 (beeldbankmechelen.be)

 

1554

standbeeld van Rembert Dodoens door Joseph Tuerlinckx in de Mechelse Kruidtuin (foto: Arne Vandelanotte)Rembert Dodoens publiceert zijn Cruydeboeck. Dit werk betekent een revolutie in de systematische classificatie van de planten. Het wordt vertaald in de meeste Europese talen en zelf in het Japans. Rembert Dodoens werd in 1517 in Mechelen geboren en was naast stadsheelmeester ook lijfarts van keizer Maximiliaan II.

Afbeelding: standbeeld van Rembert Dodoens door Joseph Tuerlinckx in de Mechelse Kruidtuin (foto: Arne Vandelanotte)

 

1559

borstbeeld van de Mechelse aartsbisschop Mathias Hovius. Pieter Jan Tambuyser. 1843. Collectie Stedelijke Musea Mechelen (foto: Dries Van den Brande, Mechelen)Koning Filips II van Spanje maakt van Mechelen de zetel van een aartsbisdom. De stad wordt zo de kerkelijke hoofdstad van de Zuidelijke Nederlanden. Hij doet dit vooral vanuit politiek oogpunt, namelijk het laten samenvallen van staats- en kerkelijke grenzen, om op die manier zijn controle te vergroten. Die beweging was al ingezet onder keizer Karel. De eerste aartsbisschop van Mechelen is Antonius Perrenot de Granvelle (1561-1582). Latere bekende aartsbisschoppen zijn Matthias Hovius (1596-1620), Thomas-Philippus d'Alsace et du Boussu (1716-1759), Désiré-Joseph Mercier (1906-1926) en Jozef Ernest Van Roey (1926-1961). Vanaf 1961 heet het aartsbisdom Mechelen-Brussel. De huidige aartsbisschop en opvolger van Godfried Danneels is André-Joseph Léonard (sinds 2010).


Afbeelding: borstbeeld van de Mechelse aartsbisschop Mathias Hovius. Pieter Jan Tambuyser. 1843. Collectie Stedelijke Musea Mechelen (foto: Dries Van den Brande, Mechelen)

1566-1585

onderwerping van Mechelen aan de hertog van Alva in 1572. Charles Wauters. ca. 1850. Collectie Stedelijke Musea Mechelen (Museum Hof van Busleyden) (foto: Dries Van den Brande, Mechelen)Door godsdiensttroebelen komen tal van kloosterlingen naar een vluchtoord binnen de stad. De refugies van Sint-Truiden en Tongerlo zijn hiervan nog de levende getuigen. Hagepreken door protestantse geestelijken trekken grote aantallen belangstellenden aan uit de omgeving van Mechelen. In 1572 wordt Mechelen door de hertog van Alva gedwongen trouw te blijven aan de Spaanse heerschappij. Van 1580 tot 1585 is er, evenals bijvoorbeeld in Antwerpen, een calvinistisch bewind in Mechelen. Aan deze korte periode komt een eind met de val van Antwerpen in 1585.

Afbeelding: onderwerping van Mechelen aan de hertog van Alva in 1572. Charles Wauters. ca. 1850. Collectie Stedelijke Musea Mechelen (Museum Hof van Busleyden) (foto: Dries Van den Brande, Mechelen)