In de Dageraadstraat, net buiten de Mechelse ring, ligt de site van de voormalige brandweerkazerne.

De stad Mechelen kocht in 1946 de meubelfabriek "La Ligna” aan. Vijf jaar later werd de fabriek, die al in 1927 gebouwd werd, omgevormd tot de kazerne van de Mechelse brandweer. Eind 2019 verhuisde het korps naar de nieuwe kazerne van post Nekker, een nieuw complex in de Plattebeekstraat waar ook de stedelijke uitvoeringsdiensten onderdak vonden.

PFOS-verontreiniging

Tot 2011 gebruikte de brandweer blusschuim met PFOS op het oefenveld van de voormalige brandweerkazerne. Die chemische stof liet toe om makkelijker en sneller branden te blussen. Na 2011 werd PFOS vervangen.

Na de verhuis van de brandweer  werd een bodemonderzoek uitgevoerd op de site. Hieruit bleek dat er ook PFOS en PFOA aanwezig is. In afwachting van de volledige resultaten van het vervolgonderzoek beslisten we op dat moment al om de site niet meteen te ontwikkelen en ook het tijdelijke gebruik van de site te beperken tot activiteiten die de ondergrond niet verstoren. 

Bodem (µg/kg DS)PFOSPFOA
Minimale gemeten concentratie0,10,1
Maximale gemeten concentratie6001560
Bodemsaneringsnorm wonen1889
Bodemsaneringsnorm recreatie (= huidig gebruik van de site)110643
Grondwater (µg/l)PFOSPFOA
Minimale gemeten concentratie0,00320,01
Maximale gemeten concentratie65,57,41
Bodemsaneringsnorm0,120,12

Voorlopige conclusies en maatregelen

Gezien de hoge meetwaarden die op het terrein van de brandweerkazerne zijn aangetroffen, de nabijheid van woningen en omdat er nog te weinig geweten is over de verspreiding van deze stoffen, hoe mensen eraan worden blootgesteld en wat de gezondheidsimpact is van een langetermijnblootstelling, zijn extra voorzorgmaatregelen aangewezen.

In een straal van 100 meter rondom deze brandweerkazerne adviseert Agentschap Zorg en Gezondheid het volgende:

Op de site van de oude brandweerkazerne:

  • Kinderen niet laten spelen op het onverharde terrein van de oude brandweerkazerne.
  • Het verharde terrein van de oude brandweerkazerne wekelijks nat te kuisen.

In een zone van 100m rond de site van de oude brandweerkazerne:

  • Meest kwetsbare bevolking (kinderen < 12 jaar, immuungecompromitteerde personen, zwangere vrouwen, vrouwen die borstvoeding geven, of wensen zwanger te worden): geen zelf-geteelde groenten consumeren;
  • Algemene bevolking: zelf-geteelde groenten met mate consumeren, mits een goede mix met gekochte groenten. Steeds goed wassen voor consumptie;
  • Geen zelf-geteeld kleinvee consumeren;
  • Geen grondwater als drinkwater (consumptie) gebruiken;
  • Grondwater uit ondiepe putten niet gebruiken om de moestuin te irrigeren;
  • Grondwater uit ondiepe putten niet gebruiken om het zwembad te vullen;
  • Compost samengesteld met materiaal uit eigen tuin niet gebruiken;
  • Goede hygiëne toepassen:
    • Voor uzelf: handen wassen, zeker voor de maaltijd;
    • In uw binnen-omgeving: kuisen met nat;
  • Verstuiving van braakliggende grond zo veel als mogelijk vermijden;
  • Geen eigen-geteelde eieren consumeren.

Onderzoek naar PFOS in aanpalende tuinen

UPDATE 28 juli

We hebben van de OVAM de resultaten van het verkennend bodemonderzoek in de onmiddellijke buurt van de voormalige brandweerkazerne ontvangen. 

De toetsingswaarden van de bodemsaneringsnorm in aanpalende tuinen werden niet overschreden. De bodemverontreiniging is dus geconcentreerd op de brandweerkazerne zelf. Er werd wel een overschrijding van de toetsingswaarden voor grondwater vastgesteld. Er werd een studiebureau aangesteld om de verspreiding van de verontreiniging en de risico’s verder af te bakenen. De voorzorgsmaatregelen blijven voorlopig van toepassing. De buurtbewoners zijn hierover ingelicht via een bewonersbrief die op 28 juli werd bedeeld.

Infovergadering voor onmiddellijke buurtbewoners 

De onmiddellijke buurtbewoners van de site werden op donderdag 24 juni uitgenodigd voor een infovergadering.
Tijdens dit infomoment kregen de aanwezigen toelichting over

  • de algemene problematiek rond PFAS in Vlaanderen;
  • de stand van zaken van de lopende en bijkomende onderzoeken op de voormalige site van de brandweer;
  • de genomen preventieve maatregelen.

Kon je er niet bij zijn of wil je de presentaties en info die gegeven werd nog eens herbekijken?

DISCLAIMER: De integrale inhoud (informatie, kaarten en andere gegevens) die in deze presentatie is opgenomen, wordt uitsluitend ter beschikking gesteld met het doel omwonenden te informeren. Deze inhoud, geheel of gedeeltelijk, mag niet worden verspreid, gepubliceerd of voor andere doeleinden gebruikt, tenzij met de voorafgaandelijke, schriftelijke toestemming van de opsteller van de presentatie en van de Stad.

De Stad kan niet aansprakelijk worden gesteld voor eventuele fouten of onjuistheden in deze informatie.

Beschrijvend Bodemonderzoek voormalige brandweerkazerne

Het terrein van de voormalige brandweerkazerne werd ondertussen klaargemaakt voor het uitvoeren van het veldwerk nodig voor het beschrijvend bodemonderzoek. Hiervoor was het noodzakelijk om de aanwezige begroeiing te maaien en te klepelen. Nu het terrein terug toegankelijk is, werd door de erkende bodemdeskundige meegedeeld dat dit zal plaatsvinden in de week van 12 september.

update 20 oktober

Het veldwerk werd ondertussen uitgevoerd. We wachten op de resultaten.

Veelgestelde vragen

En de antwoorden lees je hier terug.

Nog vragen?

Heb je hiernaast nog andere of dringende vragen, dan kan je terecht bij de dienst Milieu en Landbouw via milieudienst@mechelen.be.

De stand van zaken rond PFOS in Mechelen kwam ook aan bod op de Raadscommissie Milieu, Energie, Duurzaamheid, Slimme stad, Mondiaal beleid en Onderwijs van 16 juni. De video-opname van deze vergadering kun je bekijken via het youtube-kanaal van de stad.

Tijdelijke invulling door Mest vzw

In afwachting van een definitieve invulling heeft Mest vzw de oude gebouwen voor 2 jaar in gebruik genomen. Mest neemt het tijdelijk beheer op zich en stelt het voor een korte periode ter beschikking van (startende) ondernemers. Ze creëren hiermee ruimte voor ambachtslieden en sociale initiatieven. Tegelijk behoeden ze het gebouw voor verval.