Gepubliceerd op:
11
juni
2021

ORPHEUS is een experimenteel project dat hulpmiddelen ontwikkelt om vervreemding bij jongeren om te keren. Hilde, de hoofdcoördinator, licht het project toe.

Jongeren die zich vervreemd voelen zijn een dankbare prooi voor mensen met slechte bedoelingen, denk maar aan de Syriëstrijders van enkele jaren geleden. Uit Mechelen zijn er toen geen vertrokken, maar voorkomen blijft beter dan genezen, ook voor rekrutering van andere extremistische en criminele groeperingen. Daarom startte Stad Mechelen in 2019 ORPHEUS op.

Hilde: “Wie weinig of geen voeling met de maatschappij heeft, zal naar andere plekken zoeken waar hij of zij zich wel ‘thuis’ voelt. Dan word je meer vatbaar voor online grooming: gerekruteerd worden door mensen met slechte bedoelingen. Dat kunnen extremistische groepen zijn, maar ook criminele groepen voor autozwendel, oplichterij of drugs- of mensenhandel.”

Veilige ruimten

“Met ons project willen we onder meer veilige ruimten creëren waarin jongeren hun opgelopen klachten en frustraties kunnen uiten en in gesprek kunnen gaan met elkaar en met de samenleving. Het unieke is dat we dit niet enkel offline maar ook online doen. In deze coronatijden speelt hun wereld zich nog meer dan ooit daar af. We nodigen hen uit om online deel te nemen aan gesprekken over zaken die voor hen belangrijk zijn of over dingen die op hun lever liggen. Maar we gaan ook naar hen toe. Zo zijn we aanwezig bij livestreams van games. Hier krijgen we via de chats direct toegang tot hun ‘veilige ruimte’.”

Weerbaarheid

“De weerbaarheid en kritische blik van deze jongeren zijn ook belangrijk. Hiervoor ontwikkelen we een aantal trainingen op maat van jeugdwerkers en leerkrachten. Die stellen hen beter in staat om controversiële thema’s bespreekbaar te maken én er constructief mee om te gaan. Andere thema’s zijn fake news en grooming. Want wie snapt hoe propaganda en rekrutering in hun werk gaan, is er minder vatbaar voor en kan er iets positiefs mee doen.”

Van jihadisme tot coronacomplotten

“Wereldwijd zien we een toename van zwart-witdenken en extremistische ideeën. We moeten niet wachten tot het bij ons ook problematisch wordt, maar nu al ingrijpen. Bij de opstart in 2019 deden we dat vooral met jihadisme in het achterhoofd, maar intussen werd duidelijk dat verdeeldheid en extreme opvattingen overal groeien, versterkt door de pandemie. We organiseerden al online momenten waarin experten het woord namen over de samenzweringstheorieën die de ronde deden. Zoals het gerucht dat 5G corona zou veroorzaken.”

Over de grenzen

“Stad Mechelen werkt voor dit project samen met Ceapire, Artevelde Hogeschool, de stad Portsmouth en een aantal universiteiten en organisaties uit het VK, Nederland en Frankrijk. Da’s een grote troef. Elk land heeft zijn eigen context. Onze experimenten zullen dus tot gezamenlijke oplossingen leiden. Het wordt er niet eenvoudiger op, maar het resultaat wel
des te beter (lacht). Want onze opdracht is geslaagd als we technieken, instrumenten en aanbevelingen ontwikkelen die in meerdere landen en contexten gebruikt kunnen worden.”