ORIOM in het kort

Het strategisch project Open ruimte in en om Mechelen, kortweg ‘ORIOM’ wenst de nog resterende open ruimte, natuurwaarden, landbouwgebieden, bossnippers en valleistructuren in het gevarieerd en verstedelijkt landschap rond Mechelen te beschermen, en waar mogelijk te versterken en te verbinden. Zo kan er meer adem- en bewegingsruimte worden gecreëerd tussen de bebouwde kernen. Hierbij zal er specifiek worden ingezet op verschillende groenblauwe zones, over gemeente- en provinciegrenzen heen:  De Zenne- en Barebeekvallei, de Dijlevallei, de Barebeekvallei en het Kauwendaalbos samen met het Waverwoud. 

Binnen deze deelgebieden willen we de aanwezige groenblauwe infrastructuur als strategie gebruiken om samen met de verschillende partners te bouwen aan een regio met een sterke identiteit en grote(re) landschappelijke en ecologische kwaliteit. 

Het project ORIOM en de projectcoördinator startten op 1 juli 2016. Een strategisch project heeft een looptijd van 3 jaar, maar met de goedkeuring van het vervolgproject (zie hier voor meer info) kwam ORIOM tot stand.

Doelstellingen

De verstedelijkingsdruk op de ruimte en de leefbaarheid voor mens, plant en dier, en nieuwe maatschappelijke ontwikkelingen (zoals klimaatsverandering, biodiversiteit, versnippering, mobiliteit, en energievoorziening) vormen grote uitdagingen. De versterking van bereikbare en (be)leefbare open ruimtes in onze dichtbevolkte regio is onontbeerlijk. ORIOM zet daarom in op volgende vier strategische doelstellingen:

  1. Groenblauwe vingers als dynamische verbindingen tussen de open ruimte en het stedelijk gebied bestendigen en versterken
  2. Hotspots van beleving als stapstenen in een attractief valleilandschap (of buitengebied) bundelen en promoten 
  3. Veerkrachtig recreatief medegebruik ontwikkelen in randstedelijke groengebieden over de gemeentegrenzen heen 
  4. Bovenlokaal draagvlak en streekinspiratie bevorderen

Projectgebied

Het project strekt zich uit over 1 stad en 5 gemeenten: Mechelen, Bonheiden, Sint-Katelijne-Waver, Willebroek, Boortmeerbeek en Zemst. Deze regio situeert zich centraal in het stedelijk kerngebied van Vlaanderen en is een logistiek knooppunt tussen verschillende stedelijke gebieden met een sterke bevolkingsgroei. Desondanks is er een mooi en divers aanbod aan beleefbare open ruimte aanwezig. De streek laat zich kenmerken door groene vallei- en broekgebieden, stadsnabije bossen, multifunctionele landbouw, nieuwe (snelle) fietspaden en andere recreatieve belevingstrajecten. De rivieren Zenne, Dijle, Rupel  en Nete en talrijke bijrivieren dooraderen en structureren de diverse landschappen en verbinden de verschillende landgebruiken over gemeentelijke en provinciale grenzen heen.

Partners

Bijna 40 partners trekken mee aan de kar:

  • Initiatiefnemers: Regionaal Landschap Rivierenland, Natuurpunt en het Agentschap voor Natuur en Bos met steun van het Departement Omgeving
  • Vlaamse partners: De Vlaamse Waterweg, Departement Landbouw en Visserij, Agentschap voor Onroerend Erfgoed, Sport Vlaanderen, Vlaamse Milieumaatschappij, Bekkensecretariaat Dijle-Zenne
  • Provinciale partners: Provincie Antwerpen en Vlaams-Brabant, Toerisme Provincie Antwerpen en Vlaams-Brabant, POM Antwerpen, Bosgroep Antwerpen-Zuid
  • Gemeenten: Mechelen, Bonheiden, Sint-Katelijne-Waver, Bonheiden, Willebroek, Duffel, Boortmeerbeek en Zemst.
  • Regionale partners: Regionaal Landschap Brabantse Kouters, Regionaal Landschap Dijleland, Toerisme Rupelstreek, Toerisme Scheldeland
  • Private partners: Natuurpunt Mechels Rivierengebied, Natuurpunt Zemst, Natuurpunt Boortmeerbeek, Boerenbond, Landelijke Gilden, Algemeen Boerensyndicaat, Polder van Willebroek, Polder van Battenbroek, Watering der Barebeek, Wildbeheereenheid Zennevallei, Werkgroep Hombeeks Plateau

Realisaties

Sinds de start van het project zijn verschillende acties uitgevoerd of lopende en staat er nog heel wat op de planning. Hieronder een greep uit de realisaties:

Acties met focus op organisatie: 

Samenwerkingsverband: de vele diverse partners en actoren werkzaam in het gebied zijn samengebracht in een efficiënte, realisatiegerichte overlegstructuur, met onder meer een projectbureau, een stuurgroep, een projectgroep en diverse werkgroepen.

Acties met focus op ruimte: 

Gebiedsvisie: ORIOM ontwikkelde doorheen 2018 samen met werkgroep Zenne- en Barebeekvallei een geïntegreerde, ruimtelijke visie voor dit deelgebied. Deze visie kan als kapstok gebruikt worden voor open ruimtebeleid en stimuleert partners om mee te werken aan de gezamenlijke realisatie van het duurzaam gebruik en landschappelijk open houden van deze open ruimte. Het jaar 2019 zal in het teken staan van de vervollediging van de visiekaart met het deelgebied Dijle-, Nete- en Vrouwvlietvallei. stand.

Acties met focus op natuur:

  • Stadsbos Kauwendaal: Stad Mechelen, gemeente Sint-Katelijne-Waver, het Agentschap voor Natuur en Bos en Natuurpunt plannen de losstaande bosfragmenten van Kauwendaal aaneen te sluiten tot een echt stadsbos, dat verder ecologisch en recreatief ingericht kan worden. In dat kader kocht het Agentschap voor Natuur en Bos het militair domein aan en zijn gesprekken lopende met de NMBS voor de verwerving van de oude spoorwegbermen. Een subsidie van €500.000 werd door minister Schauvliege toegekend, waardoor verschillende percelen binnen het stadsbos kunnen worden aangekocht. Met een publieke boomplantactie in najaar 2017 breidde Natuurpunt het bestaande stadsbos al uit.
  • Otter: De werkgroep Otter werd opgericht om bestaande info en ideeën rond de otter, die terug is in Vlaanderen, te bundelen en projecten te initiëren om het leefgebied structureel te vergroten. Ondertussen werd ook een Project subsidie Natuur goedgekeurd door het Agentschap voor Natuur en Bos ter waarde van €288.237 voor de ottervriendelijke inrichting van Stuyvenbergbaan in Willebroek.

Acties met focus op landbouw en klimaat

ORIOM is één van de talrijke partners die zetelt in de de gebiedscoalitie ‘Aqualitatieve Mechelse Groenteregio’ binnen het programma Water-Land-Schap. Dit programma heeft als doel problemen met water in landelijke gebieden in onderlinge samenhang op te lossen, in nauwe samenwerking met de gebruikers van het gebied zoals landbouwers en bedrijven, dorpelingen, en landschapsbeheerders. Verschillende pilootprojecten om de land- en (glas)tuinbouw en het landschap in de Mechelse Groenteregio klimaatrobuuster te maken, zullen dus worden opgestart.

Acties met focus op recreatie en beleving:

  • Samen op pad: Het wandelaanbod in en rond Mechelen op maat van kinderen is eerder beperkt en niet zo goed gekend. Het project ‘Kinderlussen in en om Mechelen’ ontwikkelt en promoot kindvriendelijke wandellussen. In de loop van 2017-2018 werden diverse nieuwe kinderlussen geopend en op 29 juni werd de kinderwandelkaart ‘Samen op pad’ officieel gelanceerd, gratis te downloaden.
  • Natuurbelevingscentrum Scheyvaertshof:  Ook over onthaalpoorten wordt nagedacht: de studenten ‘Interior and Service Design’ van de Thomas More Hogeschool Mechelen werkten een nieuwe invulling uit van de boswachterswoning in Blaasveldbroek als onthaalpoort voor Dijle- en Zennevallei.

Meer info

Schrijf in op de 4-maandelijkse nieuwsbrief (mailchimp) door een mail te sturen naar myrtle.verhaeven@rlrl.be

Meer info op: www.rlrl.be/ORIOM