Wist je dat een gemiddelde schroefmachine in zijn hele bestaan slechts 13 minuten in gebruik is? Zo’n machine in huis halen voor die paar minuutjes werk, is niet enkel duur, maar ook inefficiënt materialengebruik met een serieuze impact op onze planeet. Daarom besliste de vereniging Deelbaar Mechelen kwaliteitsvol gereedschap bereikbaar te maken voor iedereen. In de Klusbib kunnen Mechelaars gereedschap ontlenen tegen een betaalbare ledenbijdrage. En de ambities van de vereniging reiken ook verder...

Gebruiken in plaats van bezitten

“Wij zijn er rotsvast van overtuigd dat het in een stad als Mechelen niet nodig is dat elke burger alles zelf moet bezitten,” zegt Thomas van Deelbaar Mechelen. “Integendeel: we kunnen heel wat gelukkiger zijn als we spullen delen met elkaar.”

Gereedschap en nog zoveel andere spullen heb je maar voor een beperkte tijd nodig. Deelbaar Mechelen begon vanuit het idee dat je veel van deze spullen zou kunnen delen. Voor hen was de Klusbib een eerste stap in de overgang van bezit naar gebruik. Want door producten te gebruiken in plaats van te bezitten, moeten er minder van gemaakt worden. Dat betekent dus ook minder grondstoffen, minder energie en minder CO2 uitstoot.

Grondstoffen en E-waste

Op vlak van materialengebruik doen zeker elektronische producten het heel slecht. De ontginning van de steeds schaarser wordende grondstoffen voor onze laptops of smartphones is schadelijk voor mens en milieu. En ook de berg elektronisch afval blijft maar groeien.

“Door gebruik te maken van apparaten die door bedrijven zijn afgeschreven maar nog voldoende krachtig zijn en door de laptops goed te onderhouden, willen we met Deel IT de toestellen zo lang mogelijk in gebruik houden,” legt Thomas uit. “Zo zetten we ook in op een belangrijke trendbreuk naar een circulaire en sociale maatschappij.”

Deel IT

Vrijwilligers maken de laptops die Deelbaar Mechelen verwerft klaar voor gebruik. Deze laptops kunnen worden uitgeleend door gezinnen die thuis niet beschikken over een computer. Bovendien gelooft Deelbaar Mechelen dat kwetsbare gezinnen ook thuis toegang moeten hebben tot een laptop, in plaats van daarvoor steeds naar de bibliotheek of een andere plek te moeten gaan.

Het schenken van toestellen volstaat niet om de digitale kloof te dichten.

Deel IT kiest hierbij bewust voor een deelsysteem, in plaats van de laptops gewoon weg te geven. “Enerzijds omdat een weggeefsysteem er vaak toe leidt dat laptops alsnog snel op de afvalberg belanden,” zegt Thomas. “Anderzijds omdat het schenken van toestellen niet volstaat om de digitale kloof te dichten. Kansarme gezinnen beschikken immers minder vaak over een goede netwerkverbinding en over kennis en middelen om laptops goed te onderhouden en te upgraden. Daarom is het inschakelen in een systeem van lenen, mét service en ondersteuning van cruciaal belang.”

Samenwerken met partners

Sinds de opstart van het project Deel IT ontving Deelbaar Mechelen de steun van Telenet. “We waren blij te kunnen rekenen op deze internetprovider met hoofdkantoor in Mechelen,” zegt Thomas. “Ze maken internetconnectie mogelijk voor kwetsbare gezinnen die zelf geen toegang hebben tot internet.”

Deze digitale kloof kwam niet tot stand door corona, maar zorgde er wel voor dat ze voor iedereen duidelijk werd.

Toen door de corona pandemie in maart 2020 de scholen sloten en afstandsonderwijs zijn intrede deed, werd het belang van goede laptops bij kansarme gezinnen nog duidelijker. “Corona toonde aan dat de digitale kloof echt een probleem vormt voor de kansen van een grote groep van kinderen,” gaat Thomas verder. “Deze digitale kloof kwam niet tot stand door corona, maar zorgde er wel voor dat ze voor iedereen duidelijk werd.”

Stad Mechelen sprong mee op de kar en hielp met het aanleveren van laptops en de toeleiding naar kwetsbare gezinnen. Ook Telenet vroeg meteen of Deelbaar Mechelen ambities had om op te schalen. “Momenteel onderzoeken we samen de mogelijkheden van een internetformule specifiek voor deze kwetsbare doelgroep,” zegt Thomas.

Zadenbib

Naast laptops en klusgerief kun je bij Deelbaar Mechelen ook terecht voor zaadjes van zonnebloemen, radijsjes, lavendel of andere bloemen en planten. Iedereen is er welkom om gratis zaden met elkaar te delen. Om de Zadenbib op te zetten, kon Deelbaar Mechelen rekenen op subsidies van Stad Mechelen. De medewerkers van het houtatelier van Ecoso maakten een prachtige kast om alle zaden geordend in te verzamelen.

Inwoners met groene vingers kunnen bij de Zadenbib langskomen en kijken of ze bepaalde zaden kunnen gebruiken voor in de tuin. Wanneer ze zelf nieuwe zaadjes hebben geoogst, dan kunnen ze die ook weer in de Zadenbib achterlaten. “We hopen hiermee Mechelaars aan te zetten meer te delen met elkaar, maar ook bij te dragen aan een grotere biodiversiteit aan planten in de stad, meer eetbaar groen in de tuinen en klimaatactie te voeren,” zegt Thomas.

Praktisch

Iedere Mechelaar kan lid worden van de Klusbib en er allerlei huis- en tuingereedschap ontlenen voor 20 euro per jaar (het eerste jaar betaal je 30 euro). Op de website van de Klusbib vind je de openingsuren en meer praktische informatie.

“Ondertussen maken meer dan 200 Mechelse gezinnen actief gebruik van de Klusbib om gereedschap te ontlenen,” zegt Thomas. “Van klein materiaal als een schroevendraaier tot de grotere toestellen als een klopboormachine, verhakselaar of afkortzaag.”

De Zadenbib is gratis. Deel IT werkt specifiek met kansarme gezinnen, dus zonder lidmaatschap. Deelbaar Mechelen is wel steeds op zoek naar vrijwilligers, onder andere voor technische ondersteuning bij Deel IT. “Inwoners met interesse in deeleconomie, mogen ons steeds contacteren!” zegt Thomas.