Maak een afspraakMeteen ontvangen

Twee personen die samenwonen en een verklaring van wettelijke samenwoning afleggen voor de ambtenaar van de burgerlijke stand van hun gemeente, zijn wettelijk samenwonend. De registratie geeft een zekere juridische bescherming op het gebied van eigendom van goederen, de gezinswoning en verdeling van de gezinslasten.

Voorwaarden

Je kan wettelijk samenwonen met iemand als je een woning met hem of haar deelt. Dat geldt niet alleen voor heteroseksuele of homoseksuele partners. Je kan ook wettelijk samenwonen met familieleden zoals een broer, een zus, een ouder of een kind of met iemand anders waarmee je geen seksuele relatie hebt.

Je kan alleen een verklaring van wettelijk samenwonen tekenen als je:

  • juridisch bekwaam bent om een contract te sluiten
  • niet gehuwd bent
  • niet wettelijk samenwoont met iemand anders.

Procedure

Je legt samen met je partner of huisgenoot de verklaring van wettelijke samenwoonst af bij de ambtenaar van de burgerlijke stand. In Mechelen gebeurt dit na afspraak aan het loket in het Huis van de Mechelaar.

De verklaring moet volgende gegevens bevatten:

  • datum van de verklaring
  • naam, voornamen, geboorteplaats, geboortedatum en handtekening van beide partijen
  • gemeenschappelijke woonplaats
  • vermelding van de wil van beide partijen om wettelijk samen te wonen
  • vermelding dat beide partijen vooraf kennis hebben genomen van de artikelen 1475 tot 1479 van het Burgerlijk Wetboek dat het statuut van de wettelijke samenwoning regelt
  • verwijzing naar het eventuele “samenlevingscontract” dat vooraf door een notaris opgesteld is.

De wettelijke samenwoning kan worden beëindigd op volgende manieren:

  • in onderlinge overeenstemming door de samenwonenden.  Dit is gratis.
  • eenzijdig door een van de samenwonenden via een schriftelijke verklaring die afgegeven wordt op de dienst Burgerzaken van de gemeente.  Als een van de samenwonenden niet akkoord is met de beëindiging van de wettelijke samenwoning, kan dit eenzijdig gebeuren via een gerechtsdeurwaarder.  De kosten hiervan worden verrekend op diegene die de wettelijke samenwoning stop zet.
  • door het huwelijk
  • door het overlijden van een van de partners

Wat zijn de gevolgen van wettelijk samenwonen?

Gezinswoning:

Belangrijk is dat de gezinswoning van wettelijk samenwonenden dezelfde bescherming geniet als de gezinswoning van gehuwden: zo zal die woning niet kunnen verkocht of gehypothekeerd worden zonder toestemming van de samenwonende door de partner die er alleen eigenaar van is, en indien die woning gehuurd is, zij het dan door slechts één van de partners en vóór de wettelijke samenwoning tot stand kwam, behoort die huur aan beide partijen.

Andere goederen:

Verder horen de samenwonenden, in verhouding tot hun materiële mogelijkheden, bij te dragen in de kosten voor het huishouden. Schulden die door één van beiden aangegaan worden ten behoeve van het gezin of de opvoeding van de kinderen verbinden ook de andere echtgenoot, behoudens wanneer die schuld buitensporig zou zijn in vergelijking met het gezinsinkomen.

Elk der wettelijk samenwonenden behoudt de goederen waarvan hij of zij eigenaar was vóór het samenlevingscontract, en ook de inkomsten uit die goederen en de opbrengsten van zijn beroep. Goederen waarvan geen van beiden de eigendom kan bewijzen worden geacht in onverdeeldheid te zijn.

Hier is het zeer belangrijk te weten dat indien de overlevende wettelijk samenwonende een erfgenaam is van de vooroverledene, die onverdeeldheid, behoudens tegenbewijs, beschouwd wordt als een schenking ten aanzien van de reservataire erfgenamen.

Verder kunnen de partijen (maar moeten niet) hun wettelijke samenwoning naar eigen goeddunken regelen door een overeenkomst, die echter niet in strijd mag zijn met de wet op de wettelijke samenwoning, met de openbare orde of de goede zeden, met de regels betreffende het ouderlijk gezag en de voogdij, of met de regels met betrekking tot de erfopvolging. Die overeenkomst moet dan wel voor een notaris verleden worden, en de ambtenaar van de burgerlijke stand zal er melding van maken in het bevolkingsregister.

Erfopvolging

Omdat wettelijk samenwonenden niet in dezelfde rechtspositie werden geplaatst als gehuwden, werd het erfrecht tussen twee wettelijk samenwonenden via de wet van 28 maart 2007 geregeld.

Bij een eigen woning: de langstlevende wettelijke samenwonende partner behoudt het vruchtgebruik van de woning, die zij samen bewoonden, en de huisraad die er zich bevond (preferentiële goederen).

Bij een huurwoning: de langstlevende wettelijke samenwonende partner behoudt huurrecht en het vruchtgebruik van de huisraad in de huurwoning.

Het erfrecht dat zo wordt toegekend aan de langstlevende wettelijke samenwonende partner is  niet zo uitgebreid als het erfrecht dat door het Burgerlijk Wetboek wordt toegekend aan de langstlevende echtgeno(o)t(e) bij een huwelijk.

Er zijn nog opmerkelijke verschillen:

het vruchtgebruik slaat enkel op de eigen woning en de huisraad die er zich bevindt. Bij gehuwden is dit het vruchtgebruik op de gehele nalatenschap;  de langstlevende wettelijke samenwonende partner kan expliciet worden onterfd bij testament door zijn wettelijk samenwonende partner, zodat hij geen recht heeft op het vruchtgebruik van preferentiële goederen. Hij wordt dus in tegenstelling tot de langstlevende echtgeno(o)t(e) niet beschouwd als reservataire erfgenaam.

Meebrengen

  • de identiteitskaarten of reispaspoorten van beide samenwonenden.

Heb je de Belgische nationaliteit en ben je geboren in België, dan zorgt de ambtenaar van de burgerlijke stand voor alle verdere documenten.

Heb je de Belgische nationaliteit niet en/of woon je niet in België, dan moet je zelf volgende documenten meebrengen (maximum 2 maanden oud):

  • een attest van ongehuwde staat
  • een uittreksel van de echtscheidingsakte als je gescheiden bent
  • een uittreksel van de overlijdensakte als je weduwe of weduwenaar bent.

Bedrag

Het afleggen van de verklaring wettelijk samenwonen is gratis.

Het eenzijdig beëindigen van een wettelijke samenwoonst gebeurt door een deurwaarder en kost €210. Deze kosten worden betaald door diegene die de wettelijke samenwoonst wil stopzetten.

Wat met de kinderen?

Sinds 1987 zijn alle discriminaties die bestonden tussen kinderen die binnen of buiten het huwelijk geboren werden opgeheven.  "Wettige kinderen" geboren binnen het huwelijk, worden bijgevolg niet meer bevoordeeld.  Of je nu getrouwd, wettelijk of feitelijk samenwonend bent, de zorgplicht naar je kinderen toe blijft dezelfde.  Het is immers de afstammingsband die telt.  Het ouderlijk gezag, de onderhoudsbijdrage en de verblijfsregeling zijn daarbij de drie elementen die een regeling vragen.  Meer info hierover vind je op onze site onder "gedeeld verblijf" en op volgende websites:

 

Regelgeving

artikelen 1475 tot 1479 van het Burgerlijk Wetboek

Maak een afspraakMeteen ontvangen